Bằng cấp và văn hóa!

           Nguồn Báo Hà Nội mới ngày 09/04/2012

        (HNM) - Mùa tuyển sinh đang đến gần. Dạo qua những lò luyện nổi tiếng quanh mấy trường nổi tiếng, không tối nào các lớp học ấy vắng người.

          Rồi, nghe cha mẹ các cháu trao đổi với nhau về chuyện cho con em mình thi vào trường đại học này, đại học kia, mới thấy cái khát khao, mong mỏi của các bậc phụ huynh về chuyện kiếm bằng được cho con em họ một tấm bằng đại học thật lớn nhưng cũng thật nặng nề. Còn đến công sở mà tìm hiểu chuyện "nỗ lực" học hành thấy sự phấn đấu cho có đủ các loại bằng cấp cần thiết của không ít người, thì mới cảm nhận được độ "nóng" của một xã hội học tập.

         Độ nóng đó được minh chứng rõ ở tình trạng hầu như tỉnh, thành phố, bộ, ngành nào xoàng cũng có vài trường trung cấp, cao đẳng, còn đỉnh hơn là dứt khoát phải có trường đại học. Chả thế mà, danh sách các trường thuộc hai đại học quốc gia, đại học dân lập và tư thục, đại học địa phương, đại học chuyên ngành dân sự, đại học vùng, các học viện, các trường dự bị đại học... tính sơ sơ đã lên tới con số gần 440 rồi. 

         Số trường đại học thì tăng với tốc độ chóng mặt mà đội ngũ cán bộ giảng dạy lại chạy không kịp, thành ra nghĩ cũng thương các thầy, cô cứ là quay như chong chóng, sáng vừa dạy ở Hà Nội, chiều đã lao xuống Hải Dương, Hải Phòng... 

         Nêu những điều ấy để thấy rằng, đúng là nước mình bây giờ đại học lắm thế thì chuyện phải sinh ra nhiều thầy là đương nhiên. Nhiều trường đại học tất sẽ nhiều bằng cấp trong xã hội.

           Bàn về chuyện bằng cấp, đáng ra phải vui nhưng thực tế nghĩ mà buồn.

          Con cái chúng ta đi học 12 năm, thì cũng đủ cả 12 lớp ấy có lớp nào chúng không lên lớp? Thế mà, xem ra đến lúc thi tốt nghiệp thôi, nếu cứ bị siết chặt một chút nhé, y như rằng đã rụng như sung cả.

          Qua được cửa tốt nghiệp, bố mẹ thở phào thì lại tiếp tục nín thở chờ con lao vào đại học. Cháu nào vào được những trường có tiếng do năng lực học tập thật sự của chúng nên vào thi là đạt yêu cầu. Còn phần đông cha mẹ lại cố mày mò tìm nơi cho con thi đỗ đại học (mà bây giờ vào đại học dân lập chỉ cần vài điểm!?), tìm dần chỗ quen biết, để hy vọng 4, 5 năm sau chúng nhận được cái bằng, làm sao chúng có chỗ mà làm việc. Nhiều cơ quan tổ chức thi tuyển đấy, nhưng chuyện tế nhị lắm, đâu phải ai cũng trúng tuyển. 

            Có bằng chính quy rồi, chạy được vào cơ quan này, nọ rồi, nhưng có vào mới lại thấy bi bí vì quanh mình xem ra nhiều anh chị học tại chức mở rộng cả? Cái độ vênh về đầu vào, về điểm xuất phát cũng khiến cho văn hóa ứng xử trở nên vênh nhau thật. Người ta "gọi bụt bằng anh", mình dám mà theo à?

            Không ai chê trách ý chí vươn lên trong học tập của mỗi người. Bởi, mỗi chúng ta ở từng vị trí công tác nhất định, nếu không thường xuyên học tập nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, thì chuyện hoàn thành công việc một cách bình thường đã là quá khó. Chỉ có điều, chính những quy định về nâng lương, nâng bậc, về cất nhắc, bổ nhiệm... lại luôn gắn vào với đủ loại bằng cấp này nọ, đôi khi đã khiến cuộc chạy đua bằng cấp trở thành câu chuyện bi hài. Có một thực tế là để hoàn chỉnh hàng loạt các loại bằng cấp, chứng chỉ ấy, chắc chắn ta phải tốn khá nhiều thời gian cho các khóa học đủ loại, mặc dù chất lượng cứ làng nhàng, để rồi chính phần việc chuyên môn mà ta đang đảm nhiệm lại được dành thời gian học và hành ít nhất.

           Đến ngay tại chính các trường đại học và cao đẳng, các thầy cô đã bơi ra mà dạy rồi, nhưng để "hợp chuẩn" hầu như ai cũng phải cố mà kiếm lấy cái bằng thạc sĩ, tiến sĩ. Chỉ có điều, nếu xem các luận án ấy có mấy cái có giá trị thật sự, còn lại nó cứ na ná nhau rồi thì bằng bằng, bàng bạc như ta được đọc ở đâu rồi. 

          Ngẫm về các thầy các thế hệ trước, có người nào mang danh "tiến sĩ" đâu, nhưng sử dụng vài ba ngoại ngữ thành thạo, lại không chỉ uyên bác với hàng loạt công trình nghiên cứu để đời, mà nhân cách thì cao vời vợi.

          Cuộc chạy đua bằng cấp đủ loại ấy đã đẻ ra một lớp công chức, viên chức mà theo khảo sát mới nhất của Bộ Nội vụ, chỉ có 30% là làm được việc, 30% nữa thì cầm tay chỉ việc cũng chỉ đạt mức trung bình, còn lại chắc ai cũng tự hiểu sẽ là gì? 

           Nhiều người hôm nay để kiếm cho đủ loại bằng cấp hợp chuẩn, phải học từ xa, học mở rộng, tại chức, chuyên tu... Thế nên, kiến thức thì lỗ mỗ, hổng chỗ nọ, hụt chỗ kia. Nhưng, làm việc mà cái gì cũng lỗ mỗ kiến thức, chạy bằng cấp nên có mấy ai trong số họ dám nghĩ, dám làm, năng động, sáng tạo? Với họ, đó chỉ là lời nói cho "thuận nhĩ" mà thôi.

          Khi bằng cấp trở nên quá nhiều để tiến thân mà chất lượng kém thì chuyện văn hóa ngày một vơi đi là điều khó tránh.

           Lại bàn về chuyện văn hóa.

          Mỗi người sinh ra đã được tiếp thu sự giáo dục ngay trong mỗi gia đình. Nếu cha mẹ, dòng tộc coi trọng gìn giữ những giá trị đạo đức truyền thống, tôn vinh việc học hành, tu thân, đấy chính là tấm gương sáng nhất cho con em mình noi theo.

           Là nền tảng tinh thần của đời sống xã hội, văn hóa trong mỗi con người hình thành nhờ cả một quá trình được dạy dỗ, học tập và rèn luyện từ mỗi gia đình, dòng tộc, tổ chức và chính thể. Không thể tách rời mỗi con người khỏi môi trường sống cụ thể, bởi chính từ môi trường ấy nếu ở gia đình hay nhà trường, tổ chức, sự lệch lạc về cách ứng xử, về trách nhiệm và nghĩa vụ, hay nói cao hơn là về bổn phận làm người, sẽ dễ dàng dẫn đến sự băng hoại về văn hóa. Bởi, nói đến văn hóa là nói đến chuyện làm người, chữ "Người" theo đúng nghĩa của nó.

            Khi "văn hóa phong bì" trở thành lẽ thường thì xem ra sự nghiệp giáo dục khó có thể làm nảy lên những mầm xanh của tùng, của bách luôn biết vươn thẳng trong phong ba, bão táp.

          Nhưng "văn hóa là gợi, là mở, là không thỏa mãn cái đã có, là đi tìm chân trời" (Phạm Văn Đồng), nên cũng đôi khi cái gợi, cái mở ấy, thậm chí cả cái đi tìm chân trời ấy đã bị nhìn nhận một cách sai lạc, đẩy ta đi chệch quỹ đạo của sự vận động; khi mà chỉ riêng trong lĩnh vực giáo dục, con cái chúng ta luôn được đem ra thử nghiệm qua đủ các loại sách giáo khoa cải tiến kiểu này lại đến đổi mới kiểu khác. Để rồi, không ít học sinh ra trường, trở thành cán bộ, công chức nhà nước hẳn hoi nhưng chuyện nhầm lẫn khái niệm, viết câu không thành câu, sai chính tả là chuyện không hề hiếm.

            Tư tưởng, đạo đức và lối sống là những lĩnh vực then chốt của văn hóa, nhưng khi bằng cấp trở thành "một phần tất yếu" cho sự tiến thân, chuyện lệch lạc về tư tưởng sống là điều khó tránh. Bằng cấp cũng khiến cho một bộ phận không nhỏ cán bộ, công chức, viên chức muốn đạt các loại chuẩn cần thiết, đã chọn cho mình cách tạo dựng các mối quan hệ để liên tục được chọn theo học các loại lớp, loại trường. Tiếc rằng, những người ấy đã không nhận thức được chính việc làm của họ không phải là tiêu chí đạo đức của những người trung thực, biết vươn lên từ ý chí, nghị lực và tài năng thật sự của mình.

        Trong tập thể như vậy, sẽ hình thành một lối sống chỉ biết vì mình lấn át dần trách nhiệm và nghĩa vụ.

         Tất nhiên, không thể đổ lỗi tất cả cho những người đó. Trách nhiệm của người đứng đầu hay văn hóa lãnh đạo, cũng là điều khiến chúng ta không thể không suy ngẫm.

           Văn hóa vừa là động lực vừa là mục tiêu phát triển xã hội. Vậy thì có một câu hỏi khiến không ít người thật sự day dứt: khi bằng cấp làng nhàng của mỗi người đang ngày một nhiều hơn, có phải văn hóa cũng đang có nhiều hơn những chuyện đáng buồn?

           Nguyễn Hòa Bình

Tăng giá xăng, sức mua yếu càng thêm yếu

          Nguồn Báo SGTT.VN - Không chỉ làm tăng chi phí đầu vào, việc giá xăng dầu tăng thêm từ 400 – 900 đồng/lít vào ngày 20.4 được nhiều doanh nghiệp xem như cú đánh mạnh vào sức mua vốn đã yếu, làm bít đầu ra của sản xuất.

         Ngày 22.4, hầu hết các doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm khẳng định họ đã nhận được thông báo tăng giá cước từ các đơn vị vận tải. Mức ít thì 1 – 2%, nhiều thì 5 – 10%.

        Chi phí đầu vào lại tăng

Ông Nguyễn Tuấn Phương, giám đốc nhà máy thực phẩm Đồng Nai (D&F) cho biết đợt tăng giá xăng dầu ngày 7.3, doanh nghiệp vận tải chưa tăng cước, nhưng đến đợt này (ngày 20.4) liền thông báo tăng gộp hai đợt thêm 10%. Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Ký, tổng giám đốc Agifish An Giang cho biết, kể từ đầu năm đến nay, chi phí đầu vào các mặt hàng thuỷ sản đông lạnh bán nội địa đã tăng 20%. “Quý 1 năm nay chúng tôi tính toán mức tăng chi trung bình trên mỗi sản phẩm là 7.000 đồng so với cùng kỳ”, bà Lê Thị Thanh Lâm, phó tổng giám đốc công ty Sài Gòn Food cũng nói.

          Đối với những người đi biển, dầu tăng 500 đồng/lít, đồng nghĩa với việc chi phí một chuyến đi biển tăng thêm ít nhất 15 triệu đồng. Ông Trần Văn Hoa, ngư dân xã Phước Tĩnh, huyện Long Điền, Bà Rịa – Vũng Tàu cho biết đợt tăng giá dầu cách nay hơn một tháng đã có rất nhiều ngư dân không dám đi biển, vì tiền bán cá không đủ chi phí. Lần này tăng tiếp xem như cuộc sống của ngư dân khó dựa vào biển khi giá hải sản giảm vì sức mua thấp. “Cuối năm ngoái ngư dân bán cá phèn, cá đổng cho doanh nghiệp chế biến xuất khẩu từ 18.000 – 20.000 đồng/kg, nhưng nay chỉ còn 12.000 – 16.000 đồng”, ông Hoa kể. Cá bò, sản phẩm đang khai thác chính trong mùa này từ mức giá năm ngoái 10.000 đồng/kg, nay chỉ có 3.000 – 4.000 đồng.

       Bế tắc vì sức mua thấp

Sức mua quá thấp, đã thể hiện khá rõ qua giá tiêu dùng TP.HCM trong tháng 4.2012 này chỉ tăng 0,08%, đây là mức tăng thấp nhất trong 19 tháng qua.

      Xăng tăng giá, các tiểu thương đã dự đoán chi phí vận chuyển hàng từ chợ đầu mối về chợ lẻ sẽ tăng thêm khoảng 5.000 – 15.000 đồng/chuyến tuỳ địa điểm. Thế nhưng bà Nguyễn Thị Hà, bán rau củ quả chợ Hoàng Hoa Thám, Tân Bình nói: “Làm sao dám tăng giá khi chợ đầy hàng, sạp này đang phải nhìn sạp kia mà kéo giá xuống rủ khách vào mua?”

      Ở công ty Sài Gòn Food, bà Lâm ghi nhận lượng khách mua các sản phẩm đông lạnh cho nhu cầu tiệc, hải sản cao cấp giảm 20%.

      Ông Trương Chí Thiện, giám đốc công ty Vĩnh Thành Đạt, cũng nói: “Nếu tăng giá thì doanh số còn sụt nữa nên chúng tôi phải ráng cầm cự giữ nguyên giá cũ”.

      “Lúc này chúng tôi không dám nghĩ tới chuyện tăng giá”, ông Nguyễn Tuấn Phương cho biết.

       Ráng... gồng

      Nhiều doanh nghiệp cho hay, gần như các biện pháp nhằm giảm chi phí, tối ưu hoá sản xuất đều đã được áp dụng như ở những công ty Sài Gòn Food, Agifish An Giang, Vĩnh Thành Đạt, Ba Huân… Thế nhưng việc giá đầu vào tăng liên tục, giá bán không thể tăng theo, lợi nhuận trở thành thứ “quá xa xỉ” như lời ông Nguyễn Văn Ký, tổng giám đốc Agifish An Giang.

       Bà Lâm khẳng định: “Lúc này dù hoà hay lỗ vốn doanh nghiệp vẫn phải cầm cự, bởi nếu không tiếp tục sản xuất sẽ mất công nhân, mất khách hàng…”

      Doanh thu ba tháng đầu năm nay của Vĩnh Thành Đạt ngang mức cùng kỳ, và để giữ được mức này công ty phải đầu tư mở thêm kênh phân phối, tuyển thêm người, thêm chi phí bán hàng để kéo khách. Chỉ tính riêng tiền xăng dầu tăng thêm lần này, mỗi tháng công ty Vĩnh Thành Đạt phải bỏ thêm 20 triệu đồng chi phí. “Chi phí tăng nhưng doanh thu không tăng”, dù vậy theo ông Thiện thì, “Phải làm chứ không ngưng được bởi tiền đầu tư đã bỏ ra, nếu ngưng sẽ mất tất cả”.

         Hoàng Bảy – Bích Nga

Ném tiền qua công trình, dự án

           Thứ Ba, 10/04/2012 tg: HỒNG - THY – NHẬT

       Xây đường 6-8 làn xe để dân phơi nông sản, lội bộ lên nương rẫy; đầu tư cả trăm tỉ đồng làm cảng cá nhưng tàu không thể ra vào… Hàng loạt công trình hoang phí như vậy đã mọc lên ở nhiều địa phương nghèo khó

          Chuyện đầu tư dàn trải, lãng phí vốn là vấn nạn gây nhức nhối dư luận lâu nay. Điều đáng nói là nhiều địa phương tuy còn rất khó khăn nhưng vẫn “xài sang” với những công trình hoang phí tiền tỉ, thậm chí cả ngàn tỉ đồng.

         “Siêu lộ” đìu hiu

         Kon Tum là một trong các địa phương thuộc diện nghèo nhất nước nhưng lại có hàng loạt công trình, dự án đầu tư lãng phí. Cuối năm 2009, con đường được xem là đẹp nhất Tây Nguyên, nối từ cửa khẩu Bờ Y đến Quốc lộ 14 ở phía Bắc thị trấn Plei Kần, huyện Ngọc Hồi – Kon Tum được đưa vào sử dụng với tổng kinh phí đầu tư hơn 900 tỉ đồng. 

Đường N5 ở Kon Tum đầu tư hàng trăm tỉ đồng nhưng hơn 2 năm nay, xe cộ không qua lại,người dân tận dụng phơi nông sản, tập lái xe…Ảnh: NHẤT ĐIỂM HỒNG

         Công trình này gồm đường NT18 dài 12,6 km, tổng vốn đầu tư 460,9 tỉ đồng và đường N5 dài 6,291 km, tổng kinh phí xây dựng 478,9 tỉ đồng.

Theo ngành GTVT tỉnh Kon Tum, đây là con đường cần thiết để phá thế độc đạo và làm giảm áp lực lưu thông trên Quốc lộ 40 từ thị trấn Plei Kần lên cửa khẩu Bờ Y, góp phần phát triển Khu Kinh tế Cửa khẩu Quốc tế Bờ Y.

          Tuy nhiên, từ khi đưa vào sử dụng đến nay, “siêu lộ” có 6-8 làn xe, rộng 40-50 m này hầu như không có phương tiện qua lại. Người dân địa phương đã tận dụng con đường thênh thang này làm bãi phơi nông sản, lội bộ lên nương rẫy, tập lái ô tô, xe máy...!

Đường N5 ở Kon Tum đầu tư hàng trăm tỉ đồng nhưng hơn 2 năm nay xe cộ không qua lại, người dân tận dụng phơi nông sản, tập lái xe, lội bộ đi thăm nương rẫy Ảnh: NHẤT ĐIỂM HỒNG

         Hiện nay, xe cộ từ các nơi lên cửa khẩu Bờ Y đều đi theo Quốc lộ 40 bởi thuận đường và tiện lợi. “Trong khi Quốc lộ 40 chật hẹp, nhiều đoạn chỉ rộng chừng 4 m lại xuống cấp nhưng người ta vẫn đi, còn con đường này được đầu tư xây dựng gần 1.000 tỉ đồng mà vẫn đìu hiu 2 năm nay thì quả thật rất lãng phí” - ông Đinh Bắc, ngụ thị trấn Plei Kần, ngao ngán.

          Nói về các dự án đầu tư gắn với Khu Kinh tế Cửa khẩu Quốc tế Bờ Y, ông Nguyễn Hữu Hải, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Kon Tum, thừa nhận: Nhiều công trình hàng trăm tỉ, hàng ngàn tỉ đồng khi thuyết minh để đầu tư đều nêu những lợi ích lớn nhưng lúc hoàn thành thì hiệu quả sử dụng không cao.

        Hiện Kon Tum đang triển khai dự án đường nối từ Quốc lộ 40 lên cột mốc ngã ba biên giới Lào - Campuchia - Việt Nam với tổng mức đầu tư 250 tỉ đồng. Đây là con đường ngoằn ngoèo, nằm trên sườn đồi trọc, không có dân cư. Đã có nhiều ý kiến lo ngại rằng khi hoàn thành, con đường này cũng sẽ chủ yếu phục vụ việc lên nương rẫy của dân địa phương mà thôi.

           Xót xa công trình tiền tỉ

         Tại Quảng Ngãi, cuối năm 2011, công trình cảng neo trú tàu thuyền và cửa biển Mỹ Á ở xã Phổ Quang, huyện Đức Phổ với mức đầu tư hơn 90 tỉ đồng đã được nghiệm thu đưa vào hoạt động. Thế nhưng, đến giữa tháng 2-2012, UBND tỉnh Quảng Ngãi đã lập đoàn thanh tra để làm rõ trách nhiệm những tập thể, cá nhân liên quan vì dự án này không hiệu quả.

           Hằng năm, cứ sau Tết là cửa biển Mỹ Á lại bị bồi lấp, ngư dân địa phương phải quần quật nạo vét thủ công để tàu thuyền có thể ra vào. Nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc đánh bắt của ngư dân, năm 2009, UBND tỉnh Quảng Ngãi đã đầu tư trên 90 tỉ đồng để xây dựng công trình cảng neo trú tàu thuyền và cửa biển Mỹ Á. Theo thiết kế, khi đưa vào sử dụng, công trình sẽ bảo đảm cho 400 tàu cá ra vào cửa biển và neo trú an toàn.

Tuy nhiên, khi công trình hoàn thành, cửa biển Mỹ Á vẫn bị bồi lấp nên tàu thuyền chưa thể ra vào. Thay vì vào cảng để bán hải sản và tiếp nhiên liệu, hàng trăm tàu cá của ngư dân phải neo đậu chen chúc ngay cửa biển.

Lão ngư Nguyễn Xếch, vạn trưởng vạn chài thôn Hải Tân, xã Phổ Quang, không thể nhớ nổi bao nhiêu tàu cá mắc cạn và bị chìm vì phải neo đậu bên ngoài. “Hiện chỉ còn khoảng 150 tàu quay về cửa biển, hơn 250 tàu khác phải vào neo trú ở những nơi khác” – ông Xếch cho biết.

          Gần đây, ngư dân lại gọi nhau đóng góp tiền thuê máy múc, xe ủi và xe tải để nạo vét cửa biển Mỹ Á. “Ngư dân tụi tôi đành phải bấm bụng góp 500.000 – 1,5 triệu đồng mỗi tàu nhưng vẫn không thấm vào đâu. Không biết chừng nào mới thông được cửa biển này” - ông Xếch rầu rĩ.

          Khu xử lý rác triệu đô “trùm mền”

        Đầu năm 2011, Khu Xử lý rác Lộc Thủy ở huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên - Huế đã được xây dựng hoàn thành nhưng đến nay vẫn chưa thể đi vào hoạt động. Công trình này có mức đầu tư 3,42 triệu USD, thuộc dự án cải thiện môi trường đô thị miền Trung, có thể xử lý 150 tấn rác/ngày, hiện đã bàn giao cho Công ty TNHH Môi trường - Công trình đô thị Huế quản lý.

         Theo ông Lê Chí Dũng, Trưởng Phòng Tài nguyên – Môi trường huyện Phú Lộc, để sớm đưa nhà máy này vào hoạt động, Công ty Môi trường - Công trình đô thị Huế đang phối hợp với huyện Phú Lộc thực hiện đề án thu gom, vận chuyển rác sinh hoạt đến đây. Theo đề án, mỗi hộ dân phải chịu phí vận chuyển rác từ nhà đến điểm tập trung với mức 7.000-11.000 đồng/tháng; chính quyền địa phương sẽ chịu phí vận chuyển từ điểm tập trung về Nhà máy Xử lý rác Lộc Thủy.

          “Tuy nhiên, người dân địa phương từ lâu đã quen với việc tự xử lý rác nên chuyện thu phí là rất khó” - ông Dũng lo ngại. Ước tính mỗi ngày, huyện Phú Lộc có 22 tấn rác thải các loại, trong khi Khu Xử lý rác Lộc Thủy vẫn “trùm mền” nên dẫn đến việc quá tải ở các bãi rác tạm.

            Nguồn: Báo Người Lao động

THƠ VUI VỀ PHÁI YẾU

Nhà tho Xuân Quỳnh

 Những người đàn ông các anh có bao nhiêu điều to lớn

Vượt qua ô cửa cỏn con, văn phòng hẹp hàng ngày

Các anh nghĩ ra tàu ngầm, tên lửa, máy bay

Tới thăm dò những hành tinh mới lạ

Tài sản của các anh là những tinh cầu, là vũ trụ

Các anh biết mỏ dầu, mỏ bạc ở nơi đâu

Chính phục đại dương bằng các con tàu

Đi tới tương lai trên con đường ngắn nhất

Mỗi các anh là một nhà chính khách

Các anh quan tâm đến chuyện mất còn của các quốc gia.

Biết bao điều quan trọng được đề ra

Những hiệp ước xoay vần thế giới

Chúng tôi chỉ là những người đàn bà bình thường không tên tuổi

Quen việc nhỏ nhoi bếp núc hàng ngày

Cuộc sống ngặt nghèo phải tính sao đây

Gạo, bánh, củi dầu chia thế nào cho đủ

Đầu óc linh tinh toàn nghĩ về chợ búa

Những quả cà, mớ tép, rau dưa

Đối với Nít và Kăng, những siêu nhân nay và xưa

Xin thú thực: chúng tôi thờ ơ hạng nhất

Chúng tôi còn phải xếp hàng mua thịt

Sắm cho con đôi dép tới trường

Chúng tôi quan tâm đến xà phòng, đến thuốc đánh răng

Lo đan áo cho chồng con khỏi rét...

Chúng tôi là những người đàn bà bình thường trên trái đất.

Quen với việc nhỏ nhoi bếp núc hàng ngày

Chúng tôi chẳng có tàu ngầm, tên lửa, máy bay

Càng không có hạt nhân nguyên tử

Chúng tôi chỉ có chậu có nồi có lửa

Có tình yêu và có lời ru

Những con cò con vạc từ xưa

Vẫn lặn lội bờ sông bắt tép

Cuộc sống vẫn ngàn đời nối tiếp

Như trăng lên, như hoa nở mỗi ngày...

Nếu không có ví dụ chúng tôi đây

Liệu cuộc sống có còn là cuộc sống

Ai sẽ mang lại cho các anh vui buồn hạnh phúc

Mở lòng đón các anh sau thất bại nhọc nhằn

Thử nghĩ xem thế giới chỉ đàn ông

Các anh sẽ không còn biết yêu biết ghét

Các anh không đánh nhau nhưng cũng chẳng làm nên gì hết

Thế giới sẽ già nua và sẽ lụi tàn

Ai sẽ là người sinh ra những đứa con

Để tiếp tục giống nòi và dạy chúng biết yêu, biết hát.

Buổi sớm mai ướm bước chân mình lên vết chân trên cát

Bà mẹ đã cho ra đời những Phù Đổng Thiên Vương

Dẫu là nguyên thủ quốc gia hay là những anh hùng

Là bác học... hay là ai đi nữa

Vẫn là con của một người phụ nữ

Một người đàn bà bình thường, không ai biết tuổi tên

Anh thân yêu, người vĩ đại của em

Anh là mặt trời, em chỉ là hạt muối

Một chút mặn giữa đại dương vời vợi,

Lời rong rêu chưa ai biết bao giờ

Em chỉ là ngọn cỏ dưới chân qua

Là hạt bụi vô tình trên áo

Nhưng nếu sáng nay em chẳng đong được gạo

Chắc chắn buổi chiều anh không có cơm ăn.

Vài đoạn thơ vui nhân dịp ngày xuân

Đùa một chút xin các anh đừng giận

Thú thực là chúng tôi cũng không sống được

Nếu không có các anh, thế giới chỉ đàn bà.

Xuân Quỳnh 1986

THƯ KÊU GỌI ĐÀN ÔNG NHÂN NGÀY 08/3

Hỡi anh em,

Lại một lần nữa, cái ngày đáng sợ ấy sắp tới. Không thể thoát được nó, không thể hoãn được nó, càng không thể chạy trốn nó. Vậy chúng ta hãy đứng sát vào nhau, hãy nắm chặt tay và đối diện với nó một cách anh hùng.

Thưa anh em,

Có bất công không? Khi trong suốt cuộc đời vất vả, nặng nhọc đầy gian lao chúng ta không có một ngày dành cho mình. Đã từ lâu, cái thế giới mỏng manh này có ngày chống thuốc lá, ngày phòng si-đa, thậm chí có cả ngày cúm gà mà vẫn làm ngơ, không dành cho đàn ông một hôm nào cả.

Vì sao thế? Và đã từ lâu, thế giới bị phụ nữ thao túng mất rồi. Từ trong nhà ra đường phố, từ công ty tới bệnh viện, phụ nữ đã tràn ngập, đã cai quản, đã ra lệnh. Chúng ta mặc gì, chúng ta ăn gì, chúng ta đi đâu, quan hệ với ai, kiếm ra tiền và cất ở chỗ nào đều bị phụ nữ kiểm soát, bắt bớ, theo dõi và tra khảo. Vậy phụ nữ là ai?

Về bản chất, phụ nữ cũng là con người như chúng ta. Nghĩa là cũng thích ăn, thích uống, thích vui chơi và tụ tập đàn đúm (khoản sau cùng này thì hơn hẳn). Ta thuốc lá, chị em có thuốc lá. Ta rượu, chị em có rượu. Ta cờ bạc, chị em cũng bạc cờ, ta... vân vân, chị em cũng... vân vân và vân vân.

Sở dĩ "chúng" hơn ta, làm khổ ta, hại được ta và "chúng" có những vũ khí tối tân mà chả bao giờ ta có: đấy là nước da trắng, đấy là làn môi cong, đấy là mắt bồ câu, đấy là mũi dọc dừa, là giọng nói dịu dàng và tiếng cười khanh khách như chim.

Mang những dụng cụ “giết người hàng loạt” như thế, xông vào đám đàn ông ngơ ngác, tội nghiệp, thiếu đoàn kết, phụ nữ đã xây dựng nên một chế độ hà khắc, một hoàn cảnh sống thật tội nghiệp: Bao nhiêu đàn ông bị giam cầm trong các gia đình, bị ăn, ngủ, xem ti vi và cả tắm nữa theo điều lệnh. Bao nhiêu trai trẻ bị áp tải đi chơi, bị ép phải mua quà, bị dồn vào thế phải tặng hoa, tặng bánh sinh nhật hoặc phải chờ đợi đến mềm nhũn dưới trời mưa như rất nhiều bộ phim tình cảm đã tố cáo. Bằng các thủ đoạn quỷ quyệt như nhảy múa tung tăng, chớp chớp mắt (có gắn lông mi) và kêu thét lên mỗi khi thấy chuột, phụ nữ làm đội ngũ đàn ông tan tác, mất hết lý trí, không còn chút sáng suốt, quên mình, quên cả tiền bạc của mình.

Bằng những mảnh vải mỏng, nhẹ, gọi là áo, bằng những miếng cắt xéo, quấn bí hiểm gọi là váy, bằng những sợi dây sặc sỡ như con giun gọi là ruy-băng, phụ nữ làm chúng ta phải đầu hàng, phải sung sướng khi bị bắt làm tù binh, thà chết (và đã chết) chứ không vượt ngục. Hậu quả chính sách hà khắc của nền cai trị chuyên chế đó là trong khi chúng ta còng lưng bên máy tính, đổ mồ hôi trong nhà xưởng thì phụ nữ ngồi chễm chệ trong tiệm gội đầu, vểnh tay làm móng hoặc ngồi gật gù quanh gánh bún riêu. Trong khi chúng ta kiệt sức vì hội thảo, vì nghe lời la mắng của sếp thì phụ nữ hào hứng lắc vòng, nằm dài trong phòng hơi nước để giảm cân. Trong khi chúng ta mất ngủ vì giá xăng dầu, giá xi măng, phụ nữ cứ vác về mà chả quan tâm tới giá tiền kem dưỡng da, kem tan mỡ và kem trị mụn.

Hỡi anh em,

Tưởng như vậy đã tột cùng, phụ nữ vẫn không dừng lại. Chả tham khảo ý kiến, chả cần tìm hiểu sức khỏe và tiền bạc của đàn ông, phụ nữ tung ra ngày 8/3 như một ngày tổng phản công cuối cùng, nhằm quét sạch những ước mong chống đối.

Trong cái ngày dài hơn thế kỷ ấy, hàng triệu thân xác gầy gò, lóng cóng tội nghiệp của anh em chúng ta sẽ phải chúi đầu vào chậu rửa chén, rụt cổ trong giỏ thức ăn mua từ chợ, lê bước trong phòng với chổi lau nhà. Trong cái ngày kinh khiếp đó, anh em sẽ giặt tã đến mười hai giờ, bổ củi đến ba giờ, rửa tủ lạnh, khua mạng nhện, đổ rác đến đêm, những lúc giải lao thì khâu quần áo.

Anh em có sống sót qua một ngày như thế không? Tôi tin là không. Nhưng nổi loạn à? Đường lối đấu tranh của chúng ta đã định hướng từ lâu là không manh động. Chạy trốn à? Chưa từng có ai chạy thoát, mà thoát là thoát đi đâu?

Vậy anh em hãy chứng tỏ sức mạnh của mình bằng cách làm thật tốt những gì phải làm, khiến phụ nữ kinh ngạc, hoảng sợ choáng váng: Nếu rửa bát, anh em hãy rửa sạch đến mức ba tuần sau vẫn không cần rửa lại. Nếu lau nhà, anh em hãy lau bóng tới mức con ruồi đậu xuống không bay nữa vì mải soi gương. Nếu đi chợ, anh em hãy mặc cả ráo riết, trả giá gắt gao, mua rẻ tới độ sau ngày này, các hàng bán cá, bán gà đều phá sản.

Tóm lại, hãy dùng “gậy bà đập lưng bà”. Hãy biến ngày 8/3 là ngày của chúng ta, khi đàn ông cười nói râm ran, í ới gọi nhau trong siêu thị và túm tụm ăn quà ngoài vỉa hè. Hãy làm cho phụ nữ tiếc đứt ruột và không có cơ hội nào trong giây phút ấy được sờ vào dụng cụ gia đình, được tắm mình trong không khí bếp núc hội hè. Hãy khiến các cô gái khắp nơi hiểu rằng chỉ có ý chí, sức mạnh và khả năng sáng tạo của đàn ông mới biến được một ngày thành một đời. Nếu có một lá cờ thêu chữ 8/3, tôi muốn anh em giật lấy nó, cầm nó xông lên và vẫy thật cao như ngọn đuốc rực lửa.

Anh em tiến lên. Chiến thắng hay là chết!

Theo Lê Hoàng - (TN)